Havuz pompası seçimi: debi, devir süresi ve boru çapı

Önce debi, sonra basınç, en son güç sırasıyla. Debi, havuz hacminin devir süresine bölünmesiyle bulunur: 48 m³'lük bir villa havuzu 6 saatte bir tam tur dönecekse pompanın saatte 8 m³ basması gerekir. Basınç, suyun filtre, boru ve armatürlerden geçerken kaybettiği enerjidir ve pompa eğrisinde debinin karşısına yazılır.

Güç bu ikisinin sonucudur, başlangıç noktası değildir. "Kaç kW pompa lazım" sorusuna debi ve basınç bilinmeden verilen her cevap tahmindir. Aynı 8 m³/h debiyi, kısa ve geniş çaplı bir hatta küçük bir pompa, uzun ve dar bir hatta ise bir büyük pompa sağlar.

Biz hesabı projede, havuz projesinin hidrolik şeması çizilirken yapıyoruz. Pompa, filtre ve makine dairesi aynı paftada olduğu için boru boyları ve dirsek sayısı gerçek değerleriyle hesaba girer.

Villa havuzunda 4–6 saat, kullanıcı yükü yüksek otel ve site havuzlarında daha kısa; bizim uygulamamızda villa için üst sınır 6 saattir. Devir süresi, havuzdaki suyun tamamının filtreden bir kez geçmesi için gereken süredir. Süre kısaldıkça su daha sık temizlenir, ama pompa ve filtre büyür, elektrik tüketimi artar.

İngiltere'deki havuz suyu uygulama kuralı (PWTAG), devir süresini havuzun tipine ve derinliğine göre kademelendirir; sığ çocuk havuzlarında süre bir saatin altına iner, derin yüzme havuzlarında uzar. Türkiye'de ticari havuzlar Sağlık Bakanlığı yönetmeliğine tabidir; yönetmelik su kalitesi sınırlarını ve ölçüm takvimini verir, devir süresini işletmecinin bu sınırları tutturacak şekilde kurması beklenir. Ayrıntıyı havuz suyu bakımı yazımızda anlattık.

Bizim uygulamamızda villa havuzu için 6 saati üst sınır alıyoruz. Yoğun kullanılan kapalı yüzme havuzlarında 4 saat, çocuk bölümü ayrı bir devredeyse orada daha kısa süre seçiyoruz.

Villa havuzlarında çoğu zaman 0,55–1,1 kW aralığında; ticari havuzlarda birden fazla pompa paralel çalışır. Bu aralık bizim uygulama pratiğimizdir, kural değildir; aynı 8 m³/h debiyi kısa hatta küçük, uzun hatta büyük pompa verir. Gücü belirleyen, pompanın istenen debiyi hangi basınçta vereceğidir ve bu değer yalnız üreticinin pompa eğrisinden okunur.

Hesapta en çok atlanan kalem filtre direncidir. Temiz kum filtresi az direnç gösterir; ters yıkama zamanı yaklaştıkça direnç artar ve pompa aynı debiyi daha yüksek basınçta vermek zorunda kalır. Bu yüzden pompa, temiz filtre değerine göre değil kirli filtre değerine göre seçilir.

Isıtıcı eşanjörü, UV ünitesi ve sonsuzluk havuzunun taşma kanalı da direnç ekler. Bu ekipmanlar hat üzerindeyse her biri pompa eğrisinde ayrı bir kayıp olarak yazılır.

Villa havuzunda değişken devirli pompa, ticari havuzda ihtiyaca göre ikisi de. Tek devirli pompa her zaman tam debide çalışır. Değişken devirli pompa gece ve kullanım dışı saatlerde düşük devire iner; devir yarıya inince debi de yarıya iner, elektrik tüketimi ise yaklaşık 8'de 1'ine düşer.

Değişken devirin bedeli iki yerde çıkar. Pompa daha pahalıdır ve düşük devirde filtreden geçen su azaldığı için devir süresi uzar. Bu yüzden düşük devir programı, havuzun günlük toplam devrini tamamlayacak şekilde kurulur; "gece yarım devirde çalışsın" demek yetmez, kaç saat çalışacağı hesaplanır.

Ticari havuzda biz çoğu zaman iki ya da üç pompayı paralel bağlıyoruz. Biri arızalanınca havuz durmuyor ve bakım, havuz kapatılmadan yapılabiliyor.

Su seviyesinin altına, emiş hattının en kısa olduğu yere; biz emiş hattını mümkünse 5 m'nin altında tutuyoruz. Pompa su seviyesinin altındaysa emiş hattı her zaman dolu kalır; pompa kuru çalışmaz ve kendi kendine emiş sorunu olmaz. Taşmalı havuzda emiş denge deposundan, skimmerli havuzda doğrudan skimmerden yapılır; iki sistemin makine dairesi yerleşimi farklıdır.

Pompanın önüne ön filtre sepeti, giriş ve çıkışına kesme vanası, çıkışına da çek valf konur. Sepet, saç ve yaprağı çarka gelmeden tutar; vanalar bakımda hattı boşaltmadan pompayı sökmeyi sağlar. Makine dairesinde zemin süzgeci ve havalandırma şarttır; nemli ve havasız odada motor erken yaşlanır.

Makine dairesinin havuzdan uzaklığı, boru boyunu ve dolayısıyla hat direncini belirler. Proje aşamasında makine dairesi havuzun yanına alınamıyorsa boru çapı bir kademe büyütülür. Havuz nasıl yapılır yazımızda makine dairesinin yapım sırasındaki yeri var.

İkisi birlikte, su hızına göre. Biz emiş hattında su hızını 1,5 m/s'nin, basma hattında 2,5 m/s'nin üzerine çıkarmıyoruz. Hız yükseldikçe boru içindeki sürtünme kaybı hızın karesiyle artar; dar boru, pompayı büyütmekten daha pahalıya gelir çünkü fark her ay elektrik faturasında ödenir.

Emiş hattı basma hattından bir kademe geniş seçilir. Emişte hız yükselirse pompa girişinde basınç düşer ve kavitasyon başlar: çarkta oluşan hava kabarcıkları çöker, pompa çakıl taşı sesi çıkarır ve çark aşınır. Dirsek sayısı da hesaba girer; her 90 derecelik dirsek birkaç metre düz boruya eşdeğer direnç ekler.

Prefabrik havuzda gövde hazır geldiği için boru çapları ve ağız yerleri üreticinin föyüyle sınırlıdır; betonarme havuzda hat projede serbestçe çizilir. İki sistemin farkını betonarme mi prefabrik havuz mu yazımızda karşılaştırdık.

Hacim bölü devir süresi: 48 m³ bölü 6 saat, 8 m³/h eder. Aşağıdaki tablo bizim uygulamamızdaki başlangıç değerleridir. Hacim, havuz ölçülerinden ortalama derinlikle hesaplanır; sığ ve derin ucu olan havuzda derinliklerin ortalaması alınır. Değerler yuvarlatılmıştır; pompa seçimi her zaman kirli filtre basıncıyla ve üretici eğrisiyle tamamlanır.

Tablodaki olimpik havuz değeri, nominal 2.500 m³ hacim üzerinden yazılmıştır; yarış havuzlarının ölçü kuralları olimpik havuz sayfamızda duruyor. Taşmalı havuzda denge deposu hacmi de bu hesaba eklenir; depo küçük seçilirse pompa deponun suyunu bitirip hava çeker.

Kuru çalışma, kavitasyon ve kışın boşaltılmamış gövde: bu 3 neden pompa arızalarının çoğunu açıklar. Kuru çalışan pompanın mekanik salmastrası birkaç dakikada yanar; su seviyesi düşen havuzda ya da tıkanan ön filtre sepetinde en sık bu olur. Çözüm, su seviyesi kontrolü ve sepetin haftalık temizliğidir.

Kavitasyon emiş tarafının sorunudur: dar emiş borusu, kapalı kalmış emiş vanası ya da tıkalı sepet. Belirtisi pompadan gelen çakıl sesi ve debinin düşmesidir. Kış boşaltması ise açık havuzlarda unutulan iştir; gövdede kalan su donunca pompa gövdesi çatlar. Kış kapamasını havuz servisi kapsamında yapıyoruz.

Dördüncü hata elektrik tarafındadır. Pompa kendi sigortası ve kaçak akım koruması olmadan panoya bağlanmaz; üç fazlı pompada faz sırası ters bağlanırsa çark ters döner ve debi düşer. Devreye almada dönüş yönü ilk kontrol maddesidir.

Sauna Dekor Spa Solutions 1987'den beri sauna, hamam, buhar odası ve havuz kuruyor: İstanbul İkitelli OSB'deki kendi tesisimizde 40 yıl, 19 çalışan ve TS EN ISO 9001:2015 kapsamında imalat (EKOL Belgelendirme, sertifika no 202025106). 35+ ülkede 5.000+ proje teslim ettik; bunların 731'i adıyla kayıtlı referans listemizde. Havuzda keşif, proje, hidrolik hesap, uygulama ve devreye almayı tek elden yürütüyoruz.

Havuz pompası, filtre ve dozaj ekipmanı bizim ürünümüz değildir; bunları üreticilerinden alıyoruz ve uygunluk belgeleri üreticisine aittir. Bize ait belge TS EN ISO 9001:2015'tir. İşçilik ve imalatta 24 ay; elektrikli ve mekanik ekipmanlarda 24 ay üretici (fabrika) garantisi; taşıyıcı yapı ve su yalıtımında 5 yıl garanti veriyoruz. Havuz projesinin tamamı için havuz yapımı sayfamıza, bağımsız teknik görüş için spa danışmanlığı sayfamıza bakabilirsiniz.

Güncelleme: 23 Ekim 2026 · Hazırlayan: Sauna Dekor teknik ekibi · Onay: Alican Aykaç, Yönetici Ortak

• PWTAG Code of Practice — Pool Water Treatment Advisory Group; devir süresi, sirkülasyon ve filtrasyon uygulama kuralları.
• Guidelines for safe recreational water environments, Volume 2: Swimming pools and similar environments — Dünya Sağlık Örgütü, 2006; sirkülasyon, filtrasyon ve su kalitesi yönetimi.
• Yüzme Havuzlarının Tabi Olacağı Sağlık Esasları Hakkında Yönetmelik — yürürlükteki metin — mevzuat.gov.tr; ticari havuzlarda su kalitesi sınırları ve işletmeci ölçüm takvimi.
• Centrifugal pump — Wikipedia; santrifüj pompanın çalışma ilkesi, pompa eğrisi ve kavitasyon.
• Swimming pool sanitation — Wikipedia; sirkülasyon, filtrasyon ve devir süresi kavramlarına genel bakış.